ضرر شدید بزرگترین پالایشگاه آسیایی از تحریم‌های ایران

      ایسنا  صنعت کشتیرانی جهانی طی چند هفته گذشته شاهد جهش بی‌سابقه نرخ‌های حمل محموله شده است زیرا معامله‌گران از کرایه نفتکشهای متعلق...

ایران از پنجم آبان می‌تواند بیش از ۵۰۰ کالا با تعرفه‌های صفر صادر کند

      ایسنا/ رضا اردکانیان در حاشیه جلسه هیات دولت درباره دستاوردهای سفر رئیس‌جمهوری به ارمنستان اظهار کرد: این سفر به دعوت سران کشورهای...

تقویت ۴۰ درصدی پول ملی و مهار رشد تورم

      ایسنا/ عبدالناصر همتی طی یادداشتی در صفحه شخصی خود در فضای مجازی نوشت: سال گذشته در این ایام وضعیت بدی بر اقتصاد کشورمان حاکم شده بود....

یکشنبه, 10 شهریور 1398 ساعت 19:24

افزایش نابرابری نسبت به سال گذشته

براساس آمارهای مرکز آمار ایران، ضریب جینی یک خانوار ایرانی در سال 1397 معادل 0.4093 بوده است که برای خانوار روستایی 0.3595 و برای خانوار شهری 0.3940 بوده است.

معاونت اقتصادی اتاق تهران هم در گزارشی به بررسی ضریب جینی و نابرابری درآمد پرداخت. طبق این گزارش ضریب جینی یک واحد اندازه گیری پراکندگی آماری است که معمولا برای سنجش میزان نابرابری در توزیع درآمد یا ثروت در یک جامعه آماری استفاده می شود. این شاخص بین صفر و یک اندازه گیری می شود و هر چقدر به صفر نزدیکتر باشد به معنی برابری بیشتری در توزیع درآمد است. با توجه به آمارها مشخص است که در سال 1397 نسبت به سال 1396 میزان برابری توزیع درآمد کمتر شده و شدت کاهش آن در میان خانوارهای شهری بیشتر از روستایی بوده است. بدین معنا که توزیع ثروت در میان خانوارهای روستایی نسبت به شهری عادلانه تر بوده و اختلاف توزیع درآمد در بین خانوارهای شهری و روستایی در سال 1397 نسبت به سال 1396 بیشتر شده است.

چند روز پیش، مرکز آمار گزارش هزینه و درآمد سال 97 را منتشر کرد. طبق این گزارش، متوسط درامد اظهار شده‌ی سالانه‌ يك خانوار شهري ٤٣٤ میلیون و ٩٠٥ هزار ريال بوده است كه نسبت به سال قبل، 18.6 درصد افزايش داشته است. بر اين اساس در سال ١٣٩٧ رشد متوسط درامد سالانه خانوارهاي شهري نزدیک به رشد هزينه كل سالانه است. منابع تامين درامد خانوارهاي شهري نشان مي دهد كه 33.4 درصد درامد از مشاغل مزد و حقوق بگيري، 17.0 درصد از مشاغل آزاد كشاورزي و غيركشاورزي و 49.6 درصد از محل درامدهاي متفرقه خانوار تأمين شده است.

در مناطق روستایی متوسط درامد اظهار شده  سالانه‌ يك خانوار روستايي ٢٣٣ میلیون و ١١٤ هزار ريال بوده است كه نسبت به سال قبل 15.5 درصد افزايش داشته است. منابع تامين درامد خانوارهاي روستایی نشان مي دهد كه 30.7 درصد از مشاغل مزد و حقوق بگيري، 31.9 درصد از مشاغل آزاد كشاورزي و غيركشاورزي و 37.4 درصد از محل درامدهاي متفرقه خانوار تأمين شده است.

بررسي متوسط هزينه كل سالانه يك خانوار شهري نشان مي‌دهد كه استان تهران با ٥٨٤ میلیون و ٦٧٦ هزار ريال بيشترين و استان كرمان با ٢٣٧ میلیون و ٤١٥ هزار ريال كمترين هزينه را در سال ١٣٩٧ داشته‌اند.

 همچنين استان تهران با ٦٤٠ میلیون و ٣٠٣ هزار ريال بيشترين و استان آذربايجان غربي با ٢٦٤ میلیون و ٧١١ هزار ريال، كمترين متوسط درامد سالانه يك خانوار شهري را در سال ١٣٩٧ به خود اختصاص داده است.

منتشرشده در اخبار اقتصادی
شنبه, 17 فروردين 1398 ساعت 11:54

آمار مربوط به نرخ بیکاری حقیقت دارد؟

جمشید پژویان، اقتصاددان

 بنابراین به‌طورکلی، ساختار وضعیت اشتغال در کشور مسئله بزرگ و جدی است. اما در سال‌های اخیر این مسئله حادتر شده است. یعنی با روبه‌رو شدن با تحریم‌ها و کاهش صادرات نفت که یک بخش قابل‌توجهی از درآمدش برای واردات کالاهای واسطه‌ای بخش صنعت هزینه می‌شود، درآمدها کاهش یافت و این کاهش متوجه کالاهای ضروری شد. از طرفی واردات نهاده‌های تولید کاهش پیداکرد و موجب شد خیلی از بنگاه‌ها تعطیل شوند. زمانی که بنگاه‌ها تعطیل شوند، یعنی عامل کار، بیکار می‌شود. چراکه تنها راه ایجاد اشتغال این است که شما سرمایه بگذارید و فعالیت اقتصادی راه بیندازید. درنتیجه قطعاً عامل کار در کنار سرمایه لازم است تا فعالیت ادامه پیدا کند.

حالا وضع رکود اقتصادی، موجب بیکاری بیشتر شده است. این بیکاری هم با وعده وعید و نقشه حل نمی‌شود. درواقع این طرح و نقشه‌ها راه‌حل از بین بردن بیکاری نیست. راه‌حل این است که اقتصاد فعال و وارد مرحله رونق شود تا عامل کار هم جذب شود.

از طرفی گفته می‌شود نرخ بیکاری پاییز سال گذشته 11.7 درصد است. اما این آمار و ارقام که مرکز آمار، بانک مرکزی، سازمان برنامه‌وبودجه و وزارت کار اعلام می‌کنند، تنها برآوردی از شاخص‌های مختلف است و رقم دقیقی از آن را ارائه نمی‌دهد.

در کشورهایی که نرخ بیکاری به‌طور دقیق اعلام می‌شود، به این دلیل است که در این کشورها سیستم تأمین اجتماعی قوی وجود دارد که تمام کارگرهای این کشورها را تحت پوشش قرار می‌دهد. به این شکل افرادی که بیکار می‌شوند و جویای کار هستند به طریقی در سیستم اطلاعات این کشورها ثبت می‌شوند. حالا در بعضی موارد این سیستم‌ها وزارت کار، ان جی اوها و یا مؤسسات وابسته به دولت‌ها هستند. آن‌ها این ارقام را ثبت و درنهایت به‌عنوان آمار دقیق اشتغال و بیکاری منتشر می‌کنند. به این شکل فردی که به دنبال کار است، تقاضا می‌دهد در سیستم با این عنوان ثبت می‌شود، آن‌هایی هم که بیکار می‌شوند، فوراً تحت پوشش بیمه بیکاری قرار می گیرند به این شکل ثبت می‌شوند. به همین دلیل هم در این کشورها آمار نسبتاً دقیقی از بیکاری جامعه وجود دارد، اما در ایران این طور نیست.

بنابراین به اعتقاد من، این ارقام تنها برآورد است. درنتیجه متأسفانه به دلیل نقص‌ها و مشکلاتی که در کل اطلاعات آمار کشور وجود دارد، این ارقام درباره شاخص‌های اقتصادی تنها یک نوع برآورد و تخمین است. به همین دلیل هم در بیشتر مواقع آمار مربوط به مرکز آمار، سازمان برنامه‌وبودجه و بانک مرکزی باهم همخوانی ندارد، چراکه روش برآوردشان از شاخص‌های اقتصادی متفاوت است.

از طرفی هم همین برآورد نصفه و نیمه کاری که اعلام می‌شود توسط سازمان‌هایی است که همه تحت تأثیر دولت قرار دارند. در طرف مقابل هم برخی نمایندگان مجلس گمان می‌کنند به‌طور مثال وزارت کار مسئول ایجاد شغل است، به همین دلیل هم سؤال‌هایی دراین‌باره از وزیر اقتصاد طرح می‌کنند. درحالی‌که چنین نیست. این وزارتخانه تنها قوانین میان کار و کارفرما را مشخص می‌کند و وضعیت کارگاه‌ها را تحت نظر دارد. او مسئول ایجاد شغل نیست. اصلاً این وزارتخانه با چه توانی می‌تواند شغل ایجاد کند؟ اشتغال از طریق سرمایه‌گذاری و رونق اقتصادی انجام می‌شود.

از طرفی یکی از مشکلات ما همین مدیریت و مسائلی است که ما به دلیل دوران طولانی سلطه نفتی بر اقتصاد داشته‌ایم. به‌طور مثال همیشه این‌طور بود که نفت با نیروی کار کم صادر کرده‌ایم، به‌جایش کالاهایی وارد کرده‌ایم که درهرکدام از آن‌ها حداقل 60، 70 نفر کارکرده‌اند. این موضوع خودش بیکاری ایجاد می‌کند. این موضوع درواقع مشکلات ساختاری در اقتصاد ایران است که متأسفانه دانش مقابله با آن‌هم وجود ندارد. مقداری هم ناآگاهی در این زمینه وجود دارد و باعث می‌شود که ریشه‌ای و ساختاری به حل این مشکل پرداخته نشود، به همین دلیل هم آسیب‌پذیرمی‌شود.

از طرفی هم هر رئیس‌جمهوری علاقه‌مند‌است نشان دهد موفق بوده است. برآورد شاخصی مانند اشتغال که آن‌قدر مشهود نیست، با هر عدد و رقمی کار آسانی است. اما واقعیت این است که حتی با نمونه‌گیری از خانوارهایی که بیکار دارند، شاید عدد دقیق بیکاری مشخص نشود، اما برآورد این شاخص را راحت‌ترمی‌کند. در حال حاضر در یک خانواده 5، 6 نفره، احتمالاً تنها یک نفر دارای شغل است و باقی بیکار هستند. این یعنی بیکاری در کشور بالاست. اما وعده‌ووعید دادن و دادن آمار و ارقام به‌دلخواه خود، کاری است که سیاستمداران خوب بلدند انجام دهند.

با وضعیتی که از شاخص بیکاری و اشتغال برای سال جاری97 برشمرده شد، باید گفت که سال 98 اوضاع بدتر خواهد بود.

مسئله این است که شرایط اقتصادی در ایران به مسائل سیاسی گره‌خورده است، نمی‌توان به‌تنهایی مسائل اقتصادی را تحلیل و تخمین و پیشگویی کرد. مثلاً شرایط اقتصادی کشور به این بستگی دارد که ترامپ، اروپا و دیگر کشورها چه اقداماتی می‌خواهند انجام دهند. در سیاست داخلی هم باید دیگر در انتخابات مختلف کدام گروه بر دیگری غلبه خواهند کرد.

اقتصاد ایران تنها صادرات نفت است. از صادرات نفت هم جلوگیری کردن کار سختی نیست. امریکا توانسته میزان صادرات ایران را با تحریم‌ها کاهش دهد، تا حدودی اروپا را همراه خودکرده و کشورهای مستقل‌تر را هم تهدید به همکاری کرده است. چند ماه آینده مهلت معافیتی‌های نفتی که امریکا برای چند کشور خریدار نفت ایران در نظر گرفته بود به سر می‌رسد. این موضوع درآمدهای نفتی را بیشتر تهدید می‌کند. بنابراین درآمدهای ارزی کاهش پیدا می‌کند و مشکلات اقتصادی بیشتر خواهند شد.

منتشرشده در اتاق مطلوب